Haar broer wil emotieloos door het leven. Om te duiden waar hij het precies over heeft moeten we even terug naar de allereerste tekenen van een mensenleven. Dus ga maar even zitten.
We worden geboren en zijn direct gezegend met allerhande zintuigen en handige lichamelijke onderdelen. Om te zien (waar de borst is), om te voelen (waar de borst is) en om te horen. Naarmate we een jaartje ouder worden, en we voorzichtig voortschrijden op twee slappe benen, krijgen we te maken met moeilijkheden. De eerste problemen kondigen zich aan, wanneer de kleine, overheerlijke bubbel met ons mam, doorgeprikt lijkt te raken door gevaar van buitenaf. Bijvoorbeeld in de gedaante van andere kinderen. Zij willen met hun vreemde taal iets, iets van jou meestal. Ze kijken je aan, bewegen zich naar je toe en plegen daarmee inbreuk op jouw gemoedelijke leventje. Maar omdat je twee armen hebt gekregen is de oplossing vrij dichtbij: je zwengelt vanuit je schouder een van die twee dingen naar achteren om het vervolgens – met iets meer energie – vooruit te bewegen, richting het hoofd van de vijand. Vaak begint de andere partij dan aan een onnoemelijk grote huilbui, maar het gekke is: het doet je niks. Er is geen greintje gevoel dat daarbij komt kijken. Totdat je moeder door haar knieën gaat en zegt: ‘Lieve schat, dat mag je echt nooit meer doen, dat vindt mama niet leuk.’
Je hart breekt doormidden, de koningin heeft gesproken en een vreemde prikkeling beweegt zich vanuit je hoofd naar je ogen. Je hebt dit wel eens eerder gevoeld, maar de herinnering daaraan is ver te zoeken. Je gaat met je handen over je natte wangen, begrijpt niet dat het zover heeft moeten komen. Een heet gevoel stijgt naar je hoofd. Je kijkt om je heen of de dader in kwestie nog in de buurt is: maar het beest is al afgedropen. Er is niks meer aan te doen. Vanaf nu ben je gedoemd als mens: de emotie heeft zich genesteld in de diepste krochten van je zijn. En het was zíjn schuld. Hoe zacht zou het zijn om je nooit meer zo te voelen.
Dus je wordt ouder en sterker, en zelfs die heldere ogen van je moeder raken je niet meer zo diep als een paar jaar geleden. Je besluit om dat moment van vroeger uit je lijf te bannen, die herinnering die de rest van je leven eigenlijk alleen maar ingewikkeld maakte. ‘Emotie is als de geur van Franse kaas,’ schrijf je in je dagboek, ‘het leidt ons af van het doel op dat specifieke moment. Zoeken we naar iets in de koelkast, dan vragen we ons af waar die stank vandaan komt. Proberen we een gesprek te volgen, raken we afgeleid vanwege die stinkende druipende camembert op het tafelkleed van een zomers tafereel. En verzuip je in de dieptes van je eigen sores dan ben je zelf de Franse kaas, en blijft iedereen het liefste uit je buurt. Want een camembertje op zijn tijd zou geen probleem moeten zijn, als ie daarna maar weer in het zakje verdwijnt.’ Je kijkt trots naar je diepgaande, haast filosofische bevindingen en sluit het boek, om je emotieloze dag te vervolgen.
Je gaat langs je moeder, en zij omhelst jou. Je voelt wat warmte omdat het je die dag goed uitkomt, maar zodra ze begint over boodschappen doen laat je alle emoties varen om zo droog mogelijk tot een uitkomst te komen. Je gaat langs je vader, en hij omhelst jou. Je voelt eigenlijk weinig omdat je een tijd geleden al besloten hebt niks meer te voelen bij iemand die wellicht teveel voelt, want als we allemaal de hele dag alleen maar heel veel voelen dan stort de wereld nog in. Je gaat langs je broer en hij zegt je gedag, je vindt het prettig om de afstand te bewaren want soms zijn dingen ingewikkeld en zodra dingen echt ingewikkeld dreigen te worden is het makkelijker om daar vooral geen emotie bij te voelen, anders zijn we nog verder van huis. Je gaat langs je zus en zij omhelst jou en je vindt het fijn dat ze zo’n gezellig persoon is dus je neemt plaats op bij haar aan tafel en jullie drinken een gezellige kop gezellige koffie. Maar zoals altijd bij jongelingen is er problematiek, met de wereld om de jongeling heen of met de wereld die zich binnenin de jongeling bevindt. Terwijl je oplossingen voor haar op tafel legt zie je tegenover jou het drama plaatsvinden: de berg.
Een berg emotie, groter dan ooit tevoren, ligt op haar hoofd. Als ze nou heel even stil blijft zitten… Je beweegt je arm naar achteren, net als vroeger – en ramt die berg zo hard mogelijk van haar hoofd. Want dan, dan is de oplossing dichtbij! Maar de berg zit vast en de jongeling valt pardoes van haar stoel af. Ze krabbelt overeind en zegt: ‘Ben je nou helemaal gek geworden!’. Maar jij bedoelde het goed. Je wist misschien niet dat emoties vastzitten aan de mens maar je weet godverdomme nog wel wat liefde is, dus als ze maar niet denkt dat ze dat van je af kan nemen. Je helpt haar op haar stoel en zegt met lood in je schoenen: ‘sorry’. De jongeling kijkt ernstig jouw kant op, want ze kent je langer dan vandaag maar soms lijkt het net de Da Vinci code daarbinnen. Jullie blik verplaatst naar het raam, want achter het raam is de lucht grijs en zijn de huizen donker. De regen valt slap uit de hemel, als een emotieloze herfstdag in een dood land. Breitnerachtige toestanden nestelen zich in je hoofd. Kleurrijke gedachten in je kop lopen leeg, en zware zwarte inkt blijft over. Je weet niet waar je heen moet. Het weten is even net zo ongrijpbaar als het niet weten. Je kijkt naar de jongeling. Je verwacht moeilijkheden maar ze lacht. Ze lacht met een berg emotie op haar hoofd.
En terwijl de wereld als een onopgeloste Rubik’s Cube in je buik blijft rommelen, lach je mee. Je snapt eigenlijk niet waarom. Je weet alleen dat er nu iets zachts gebeurt daarbinnen, alsof er een veertje in een graftempel valt. Geruisloos, geluidloos, gemoedelijk, goed. De jongeling zegt: ‘Brombeer’, en terwijl je overweegt om daar tegenin te gaan, lijkt je dit een mooi moment om niks te voelen. Je kijkt nog eens naar buiten, drinkt van je koffie en voelt mee met de emotieloze regenbui die druilerig de daken raakt.
(Afbeelding: Amadeo Modigliani – Iris Tree)
saar 